praat mee

jouw grote markt

welkom op jouw grote markt

Als de bussen eind 2021 van de Grote Markt verdwijnen, ontstaat er ruimte om het plein opnieuw in te richten. De nieuwe inrichting moet ervoor zorgen dat de Grote Markt aantrekkelijker wordt voor voetgangers. Wel blijft er ruimte voor fietsers in de vorm van twee noord-zuid routes over het plein. De ‘nieuwe’ Grote Markt moet een plek worden waar het fijn is om elkaar te ontmoeten en waar het prettig is om te verblijven. Met openbare – en commerciële zitmogelijkheden, speelelementen, water en groen.

In januari 2021 is het Programma van Eisen (PvE) voor de Grote Markt door de gemeenteraad vastgesteld. Het PvE bevat een overzicht van eisen waaraan het plein moet voldoen en vormt de basis voor het concept-inrichtingsplan dat nu is gepresenteerd.

Op de afbeelding hierboven zie je een impressie van het concept-inrichtingsplan voor de Grote Markt. Het najaar van 2021 wordt gebruikt om het concept-inrichtingsplan te bespreken met inwoners en belanghebbenden en om in het ontwerp de puntjes op de i te zetten. Het definitieve ontwerp wordt naar verwachting aan het eind van 2021 aan de gemeenteraad voorgelegd. Als alles dan volgens plan verloopt, vinden de eerste werkzaamheden in de eerste helft van 2022 plaats en is de ‘nieuwe’ Grote Markt in 2023 klaar.

Lees hier het concept-inrichtingsplan, bekijk hier het nieuwsbericht met alle impressies of blader hier door de panelen met een samenvatting van het concept-inrichtingsplan. 

grote markt in 360 graden

Bekijk de Grote Markt in 360 graden! Loop rond over het plein en klik op de verschillende informatiepunten om meer te weten te komen over de plannen voor de Grote Markt. Je kunt hier ook vragen stellen, de plannen bestuderen en diverse video’s bekijken.

Concept-inrichtingsplan

Het concept-inrichtingsplan is een verdere uitwerking van het in januari door de gemeenteraad vastgestelde Programma van Eisen. Een opvallend onderdeel van het inrichtingsplan is de plaatsing van een groep bomen als nieuwe verblijfsplek aan de oostkant op het plein. Een ander belangrijk onderdeel is het overzichtelijk organiseren van water-, zit- en speelelementen. Dat gebeurt in een duidelijk herkenbare zone langs de randen van de Grote Markt. Het middenplein blijft open, zodat hier evenementen kunnen blijven plaatsvinden en de charme van de open ruimte blijvend kan worden beleefd. Fietsers gaan via twee noord-zuid routes over het plein.

Wil je meepraten over het concept-inrichtingsplan? Klik dan hier en laat ons weten wat je van de plannen vindt

Concept-inrichting

Onderdelen van het concept-inrichtingsplan

Groen

Op de Grote Markt waren eeuwenlang geen bomen, maar dat gaat straks veranderen. In het concept-inrichtingsplan zijn namelijk niet alleen nieuwe losse bomen (bij de entrees van het plein) opgenomen, maar ook een groep van in totaal zo’n 25 bomen aan de oostzijde op het plein. Hiermee ontstaat, samen met het Stadhuis en de Martinitoren, een eigentijdse derde hoofdrolspeler die de Grote Markt karakteriseert. Binnen het bomengebied moet voldoende ruimte zijn voor verschillende activiteiten, zoals spelen, ontmoeten of kleine evenementen. De windroos wordt als een verhoogd zitelement in het midden geplaatst. Zo ontstaat een nieuwe, aantrekkelijke verblijfsplek op het plein.

De wanden en hoeken van het plein blijven vrij, zodat de openheid en omvang van het plein goed beleefd kan blijven worden. Ook de loopstromen en zichtlijnen naar zowel het Forum als de Martinitoren blijven overeind. Daarnaast blijft er genoeg ruimte op het plein voor de kermis en andere evenementen met podia en veel publiek.

Circus Maximus

Het Circus Maximus was in de oudheid een groot stadion voor wagenrennen in Rome. Een kenmerkend element van dat stadion was de ‘spina’ of ‘de lijn’ waarop verschillende attributen zoals standbeelden en rondeborden bij elkaar geplaatst werden. De ruimte rondom de lijn werd gebruikt voor de wedstrijd. De lijn gaf hier ordening aan.

Op de nieuwe Grote Markt brengen we ook een soort ‘Circus Maximus-lijn’ aan. Deze lijn -of beter zone – organiseert de verschillende elementen van het plein, zoals zitmeubilair, spel, water, terrassen en beplanting, zonder dat deze met elkaar concurreren. Zo ontstaat er een overzichtelijk en logisch geheel. Daarnaast zorgt deze zone voor een scheiding tussen de verschillende elementen en het open middenplein.

Zitten en spelen

Op de Grote Markt komt een mix van commerciële- en openbare zitplekken. De zone langs de rand verbindt de verschillende verblijfsplekken rondom het open middenplein. De zone loopt door het terrassengebied aan de zuidzijde van het plein, via de bomengroep met de verplaatste windroos naar een plek aan de noordzijde waar waterspel verkoeling brengt, de plek ten noorden van het stadhuis waar de standplaatsen een nieuwe locatie krijgen in combinatie met veel openbare zitplekken. De windroos wordt in het concept-inrichtingsplan verhoogd en is op die manier te gebruiken als ontmoetings- en zitplek. Ook wordt op het Waagplein een (groen) element toegevoegd dat de ruimte ordent en plek biedt voor zitten en spelen.

De nieuwe Grote Markt moet een verblijfsplek worden voor iedereen, van jong tot oud. Spelen is daarom een van de leidende principes in het concept-inrichtingsplan. Spelen komt met name voor in combinatie met andere elementen, zoals zitten en water.
Spelen kan in principe overal op het plein. Wel zijn er vier gebieden op het plein die specifiek uitnodigen tot spelen: de bomengroep, het waterspel aan de noordzijde, het zit- en klimmeubel in de noordwesthoek en de toevoeging van zit- of waterelementen op het Waagplein.

Water

Aan de noordzijde van de Grote Markt komt een waterelement, in de buurt van de vaste standplaatsen (zoals de bloemenstal en de ijscokraam), op de plek waar in het verleden een fontein heeft gestaan. In de zomer stroomt de drinkbron langzaam oostwaarts en creëert een plek waar bezoekers (en vooral kinderen natuurlijk!) op warme dagen met water kunnen spelen of kunnen pootjebaden. In de winter kan het water hier zelfs mogelijkheden bieden voor een ijsbaan. De waterstroom is niet te zien in de bestrating als de pomp uitstaat.

De hoogteligging en het grote verharde oppervlak op en rondom de Grote Markt veroorzaakt bij hevige regenbuien wateroverlast. Het concept-inrichtingsplan bevat maatregelen die de afvoer van regenwater kunnen vertragen of beperken. Opgeslagen regenwater kan straks gebruikt worden voor het voeden van de bomen en het andere groen, met name tijdens lange droge periodes. Het opslaan van het regenwater gebeurt onder andere aan de noordzijde van de Grote Markt via een ondergrondse waterberging.

Fietsen

In het concept-inrichtingsplan is de Grote Markt vormgegeven als een voetgangersplein met ruimte voor fietsers. Fietsers gaan in twee noord-zuidroutes over het plein. Met behulp van belijning en variatie in materiaal en bestrating, wordt de fietser de juiste kant opgestuurd. Ook het aanbrengen van kleine hoogteverschillen en het positioneren van straatmeubilair en beplanting dragen hieraan bij. Veiligheid voor iedereen staat hierbij altijd voorop.

De 5 doelen voor de Grote Markt

Voor de herinrichting van de Grote Markt werken we met vijf doelstellingen. Zo zien we de Grote Markt als het centrale plein, het ontmoetingsplein, het levendige plein, het voetgangersplein en het klimaat-adaptieve plein. Het uiteindelijke ontwerp moet hiervan een goede vertaling zijn.

1/ Het centrale plein
De Grote Markt moet weer hét centrale plein worden, het kloppende hart van de stad. Met behoud van eigen karakter en rekening houdend met geschiedenis, heden en toekomst. Zo krijgt het plein één nieuwe bestrating, van gevel tot gevel, die afwijkt van de gele steentjes die kenmerkend zijn voor de straten in de binnenstad. Daarnaast komt het Stadhuis weer op het plein te staan en de Martinitoren aan het plein. Het middenplein blijft open, zodat spontaan gebruik en evenementen kunnen blijven plaatsvinden.

2/ Een ontmoetingsplein met verblijfskwaliteit
De nieuwe inrichting van de Grote Markt moet ervoor zorgen dat het plein toegankelijk is voor iedereen. Het moet een plek worden waar het fijn is om elkaar te ontmoeten en waar het prettig is om te verblijven. Er komen verschillende ontmoetingsplekken op het plein: rond water, bij speelaanleidingen, onder de bomen, op een terras of net erbuiten.

3/ Een levendig plein
Op de Grote Markt komen verschillende functies samen, waaronder: zitten, spelen, ontmoeten, feesten, verblijven en passeren. Deze functies worden versterkt door de toevoeging van bomen, water, kunst, verlichting en speelaanleidingen.

4/ Een voetgangersplein
Met het verdwijnen van de bus op de Grote Markt, ontstaat de kans om het plein opnieuw in te richten voor de voetganger. Dit biedt kansen voor meer verblijfskwaliteit op het plein en een betere toegankelijkheid. Het plein wordt meer ingericht op verblijf en minder op doorgaand verkeer. Fietsparkeren wordt georganiseerd in faciliteiten in de omgeving.

5/Een klimaat-adaptief plein
Het effect van de klimaatverandering is ook in de stad zichtbaar. Daarom maken we de Grote Markt klimaat-adaptief, zodat het plein klimaatverandering aankan. Het concept-inrichtingsplan voegt grote bomen toe die voor verkoeling zorgen op het plein. Daarnaast zorgt ook de lichtkleurige bestrating voor minder opwarming op warme dagen.

planning

De herinrichting van de Grote Markt is niet iets wat zomaar van de ene op de andere dag plaatsvindt. Daar gaat een heel proces aan vooraf. Dit proces is opgedeeld in 4 fases.

  • Fase 1: De start: programma van eisen (2020)

    Tijdens deze fase formuleerden we waaraan het ontwerp van het plein moet voldoen. Dit ging over zaken als de indeling van de ruimte, de functie, het gebruik, het verkeer, groen, evenementen en bedrijvigheid. Het opstellen van het Programma van Eisen (PvE) gebeurde in samenspraak met de inwoners van de gemeente Groningen. Zo werden er onder andere diverse proeftuinen op de Grote Markt georganiseerd en kon iedereen meepraten op de website jouwgrotemarkt.groningen.nl. In december 2020 is het PvE door de gemeenteraad vastgesteld.

  • Fase 2: Uitwerken en ontwerpen (2021)

    Aan de hand van het PvE hebben we in de eerste helft van 2021 een concept-inrichtingsplan gemaakt. Dit deden we in nauwe samenwerking met landschaps¬architectenbureau Vogt LA en Bert Daan Landschap. Het plan geeft in meer detail aan hoe de toekomstige inrichting van de Grote Markt eruitziet, passend bij het toekomstige gebruik. Het najaar wordt gebruikt om het concept-inrichtingsplan te bespreken met inwoners en belanghebbenden en in het ontwerp de puntjes op de i te zetten. Het definitieve ontwerp wordt naar verwachting aan het eind van dit jaar (2021) aan de gemeenteraad voorgelegd.

  • Fase 3: Uitvoering (2022)

    Als alle denkwerk is verricht, gesprekken en debatten zijn gevoerd en er besluitvorming heeft plaatsgevonden, kan de schop in de grond. De verwachting is dat dit in de eerste helft van 2022 kan, als de bussen een nieuwe route rijden.

  • Fase 4: Oplevering (2023)

    Wanneer alles klaar is, weten we nu nog niet precies. Eventuele werkzaamheden in de omliggende straten zijn bijvoorbeeld ook van belang. We koersen op medio 2023. Dan is de Grote Markt klaar voor jou!

geschiedenis grote markt

Veelgestelde vragen

  • Hoe definitief is het concept-inrichtingsplan?

    Het concept-inrichtingsplan is wat het zegt. Een concept. De komende weken worden gebruikt om het concept-inrichtingsplan te bespreken met inwoners en belanghebbenden en om de puntjes op de i in het ontwerp te zetten. Het gaat dan bijvoorbeeld over onderwerpen als het water en de zitmeubels. Eind dit jaar neemt de gemeenteraad een besluit over het definitieve voorstel.

  • Kunnen inwoners en ondernemers over het concept-inrichtingsplan meepraten?

    Jazeker. Op de praat mee-pagina van deze website kunnen inwoners en ondernemers reageren op de vraag “Wat vind jij van het concept-inrichtingsplan?” Daarnaast voeren we de komende weken gesprekken met belanghebbenden. Ook kunnen bezoekers en ondernemers van 13 tot en met 27 september terecht op de Grote Markt zelf, waar panelen met een toelichting staan.

  • Vorig jaar konden inwoners via de website Jouw Grote Markt meepraten over de toekomst van de Grote Markt. Hoe komen deze reacties terug in het concept-inrichtingsplan?

    Uit de reacties bleek dat met name thema’s als water, groen (bomen) en niet-commercieel zitten heel belangrijk worden gevonden. Deze thema’s komen dan ook prominent in de huidige plannen terug.

  • Waarom een groep bomen en niet de rij bomen zoals die in het PvE stonden?

    We willen graag een plein dat ook onderscheidend is en een eigen karakter toont, zoals dat bij een stad als Groningen past. Met het ontwerp hebben we hier naar de mening van het college een goede invulling aan gegeven. Vanuit het perspectief van klimaatadaptatie en het tegengaan van hittestress in de zomer is deze bomengroep wat ons betreft bovendien in alle opzichten te prefereren boven toevoeging van hier en daar losstaande extra bomen.

  • Waarom komen de bomen aan de oostkant en niet bijv de noordwand?

    Dit heeft te maken met 1. de door iedereen gewenste blijvende zichtlijnen tussen Martinitoren en stadhuis, 2. met ontwerptechnische maatregelen (aan de noordzijde zitten veel meer kabels en leidingen) , waarbij we 3. het plein nieuwe allure willen geven, het verhogen van de aantrekkingskracht van de oostkant van het plein (ook qua zon) en het feit dat aan deze kant en met deze manier van bomen plaatsen relatief weinig archeologische verstoring plaatsvindt.

  • Gaan jullie de noordwand ook opknappen?

    Er zijn daar al hele goede en mooie ontwikkelingen. Kijk maar naar het Groot Handelshuis. In de openbare ruimte gaan we van deze plek op de Grote Markt ook veel meer een prettige verblijfsplek maken, met groen en meer gericht op de voetganger.

  • Wat voor soort bomen komen er op de Grote Markt?

    Daarover hebben we nog geen definitief besluit genomen. We kijken naar iepen, of platanen, maar een andere soort of combinaties daarvan is ook nog mogelijk. Dat werken we nog uit in goede samenspraak met ecologen.

  • Blijven evenementen als Eurosonic en Keiweek mogelijk op de Grote Markt?

    We hebben extern een adviesvraag uitgezet bij een bureau dat hierin is gespecialiseerd. Zij hebben een aantal aandachtspunten meegegeven, maar een groot evenement als Keiweek of Eurosonic zal ook in de toekomst mogelijk blijven.

  • Blijft het water het hele jaar op de Grote Markt?

    Dat werken we nog uit, maar dat zou kunnen. Het kan ook zijn, en dat is waarschijnlijk, dat we gaan variëren afhankelijk van de seizoenen. Ook bij evenementen zal de waterkraan tijdelijk worden dichtgedraaid.

  • Wat gebeurt er met de marktkramen?

    Dat pakken we op in het kader van de visie op het marktwezen. We gaan vooralsnog uit van 1 rij foodmarket aan de zuidzijde stadhuis. Op het open middenplein van de Grote Markt komen in de toekomst geen reguliere marktkramen meer, tenzij er een speciaal evenement is.

  • Mogen we in de toekomst overal op het plein fietsen?

    In principe is de fiets overal welkom op het plein, echter we gaan de fiets wel zo geleiden en sturen dat deze zich gaat concentreren op bepaalde routes.

  • Hoe gaan jullie het fietsparkeerprobleem oplossen?

    Er is een voorziening in het Forum en straks komt er een mooie voorziening bij onder de voormalige V&D. Daarmee hebben we veel capaciteit in de directe omgeving. Het voorstel is daarom ook om het parkeren van fietsen op die plekken op te lossen.

Ik heb een vraag

Heeft u een vraag over dit project, dan kunt u deze hieronder stellen. Wij zullen uw vraag zo spoedig mogelijk beantwoorden.